محمود سامانى
119
مناسبات ايرانيان با حجاز در دوره هاى مختلف تاريخ اسلامى ( فارسى )
كاروان حج عراق حمله كرد و اين كاروان را در نزديكى مدينه غارت كرد كه در پى آن ، كاروان حج به وضع بسيار بدى گرفتار شد و بسيارى از حاجيان جان خود را از دست دادند . « 1 » با مرگ ابوهاشم ( سال 487 ه . ق ) ، فرزندش ، قاسم به امارت مكه رسيد . اختلاف او با عراق از همان سال شروع شد و علت آن نيز خطبه خواندن براى فاطميان بود . سلجوقيان خيلى زود به اين موضوع واكنش نشان دادند و سپاهى به فرماندهى اسپهبد بن ساوتكين به مكه فرستادند كه امير مكه را فرارى داد . امير مكه نيروهايى از قبايل عرب گرد آورد و در جنگ با اسپهبد بر او پيروز شد و بار ديگر به امارت مكه رسيد . « 2 » درباره دوران امارت فليتة بن قاسم بر مكه ( 518 - 527 ه . ق ) گزارش دقيقى از اينكه او به نام چه كسى خطبه مىخواند در دست نيست . تنها ابن خلدون اشاره كرده است كه او در تمام دوران امارت خود به نام عباسيان خطبه مىخواند . « 3 » درباره سياست خارجى جانشين او ، هاشم بن فليته ( 527 - 551 ه . ق ) نيز نمىتوان تصوير روشنى ترسيم كرد . گزارشهايى درباره رابطه خوب او با فاطميان مانند فرستادن سفيرى به مصر وجود دارد و حمله او به كاروان حج عراقى كه در سال 539 ه . ق شاهدى بر اختلافات او با عراقيان است . « 4 » با اين حال ، گزارشهايى درباره خطبه خواندن او به نام عباسيان نيز موجود است . از جمله نقل ابن خلدون كه به صراحت ، خطبه خواندن به نام عباسيان را تا سال 555 ه . ق دانسته است و اين با بخشى از سالهاى حكومت جانشين وى بر مكه همزمان است . « 5 »
--> ( 1 ) . الكامل ، ج 10 ، ص 225 ؛ العقد الثمين ، ج 1 ، ص 443 . ( 2 ) . الكامل فى التاريخ ، ج 10 ، ص 239 ؛ اتحاف الورى ، ابنفهد ، ج 2 ، ص 487 ؛ العقد الثمين ، فاسى ، ج 3 ، ص 201 . ( 3 ) . تاريخ ، ابن خلدون ، ج 4 ، 134 . ( 4 ) . الكامل فى التاريخ ، ابن اثير ، ج 11 ، ص 103 ؛ اتحاف الورى ، ج 2 ، ص 508 ؛ العقد الثمين ، ج 6 ، ص 175 . ( 5 ) . صبح الاعشى ، قلقشندى ، ج 4 ، ص 276 .